اماکن تاریخی _ شوشتر

 

قدمت شوشتر

وقتي رسوب ها و دشت ها تشكيل شدند بوميان ايران كه پيش از مهاجرت آرياييان در گوشه و كنار ،زندگي ميكردند در شكاف هايي كه در دامنه هاي پر درخت كوه ها فراهم شده بود زندگي مي كرده اند و سقف شكاف ها را از شاخه هاي درخت مي ساختند يا اينكه در غارها و پناه گاه هايي كه درشكم كوه ها بوده و بيشتر از اين غارها شكاف ها بستر رودهاي سابق بوده است ،جايگاهي براي خود ترتيب داده بودند .

نخستين غاري كه از اين نوع در ايران پيدا شد ه غاريست كه باستان شناسان فرانسوي در بهار سال 1328 در درة تنگ (پبده) در كوه هاي بختياري در شمال شرقي شوشتر كشف كرده اند .

معماري از اجتماعي ترين اشكال بروز هنر ، فرهنگ، توانمندي يك ملت و زمينه شناخت تاريخ گذشته و امكان تبلور آينده آن است. با اين باور  و بر اساس فرصتي كه در سال هاي اخير براي شناخت معماري شهري، توليدي و معماري مبتني بر آب در شهر شوشتر و پيرامون آن دست داد، سعي در طرح بزرگترين مجموعه آبي و ويژگي هاي آن خواهيم كرد تا به پيشنهاد مشخص در اين زمينه براي حفظ ميراث ارزشمند و توان آفرين آن برسيم. نقش توليدي آب و اثر توزيع و بهره برداري از آن در شكل گيري سيستم حكومت و نظام كالبدي در كنار فعاليتهاي دفاعي و اقليمي از اهميت ويژه اي برخوردار است.

 

محوطه آبشارهاي شوشتر در جنوب پل بند گرگر و خيابان شريعتي واقع شده است.

دقيقا ًمشخص نيست كه اين محوطه در چه زماني بوجود آمده ولي شواهد موجود نشان مي دهد كه احتمالاً در دوره ساساني، خصوصاً در زمان سلطنت شاپور اول بنا شده است.

طبق نوشته كتاب تذكره شوشتر، در زمان اردشير بابكان (بنيانگذار سلسله ساساني در سال 224ميلادي) بخاطر اينكه آب را به شرق و جنوب شوشتر رسانده و كشاورزي منطقه را رونق دهند، ساخت رود  گرگرشروع  و تا سلطنت شاپور،فرزند اردشير، ادامه يافت. بر روي اين نهر، پل بند گرگر ساخته شد،  كه نه تنها از طغيان آبهاي اضافي جلوگيري مي كرد، بلكه شهر شوشتر را با شرق آن ( مسجد سليمان و اهواز) مرتبط مي ساخت.بطوري كه درگذشته نزديك اين پل بند، دروازه گرگر وجود داشت.

ش‍وش‍ت‍ر، ش‍‍ه‍ر س‍‍ازه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ‌آب‍‍ی‌ ش‍گ‍ف‍ت‌ ‌آور و گ‍ن‍ج‍ی‍ن‍ه‌ م‍‍ه‍ن‍دس‍‍ی‌ ‌آب‌ ‌ای‍ر‌ان‌ ب‍‍اس‍ت‍‍ان‌ در خ‍وزس‍ت‍‍ان‌ ح‍ک‍‍ای‍ت‌ دی‍گ‍ر‌ی‌ د‌ارد ک‍ه‌ ‌آس‍ی‍‍اب‍‍ه‍‍ا و ‌آب‍ش‍‍ار‌ه‍‍ا‌ی‌ ‌آن‌ در ک‍ن‍‍ار ب‍‍اف‍ت‌ ق‍دی‍م‍‍ی‌ خ‍‍اص‌ ب‍‍ا م‍ح‍ل‍ه‌ ‌ه‍‍ا و خ‍‍ان‍ه‌ ‌ه‍‍ا‌ی‌ ق‍دی‍م‍‍ی‌ ش‍وش‍ت‍ر و‌اق‍‍ع‌ در 95 ک‍ی‍ل‍وم‍ت‍ر‌ی‌ ش‍م‍‍ال‌ ‌ا‌ه‍و‌از ن‍ی‍ز گ‍و‌اه‌ ت‍‍اری‍خ‌ ک‍‍ه‍ن‌ ‌ای‍ن‌ س‍رزم‍ی‍ن‌ ‌اس‍ت‌ .

 

قلعۀ سلاسل

« قلعه سلاسل دژي است بسيار بزرگ داراي حياطهاي مفصل و متعدد و سربازخانه ها و طويله ها و حمام ها و شبستان ها و برج ها و باغچه ها و قورخانه و نقاره خانه و حرم خانه و آشپزخانه و قاپي هاي متعدد و حوض هاي بزرگ و حصار و خندق كه اكنون بيشتر آن ويران و ساختمانها بر هم ريخته شده است. شكل قلعه بيضي غير منظم و جايش بسيار با صفا روي قطعه سنگي مشرف بر رود كارون واقع شده. هندسة بنايش بر خلاف ساير ابنيه شرقي است. اينجا ساختمان هاي چند طبقه در ميانه و حياطها در اطراف آنها است.

سلاطين و امراي پيشين عمارت عاليه و قصرهاي ممتاز كه به طلا و مينا و لاجورد منقش شده بود در آن ساخته بودند كه آثار برخي از آنها تا روزگار ما باقي بود.خندق دور آن بسيار عريض و عميق بود و بآب رودخانه كارون پيوند داشت و جز يكي دو پل راه رفت و آمد بقلعه نبود.

پس از کشف غار پبده در اطراف شوشتر چند غار ديگر به همين ترتيب در نواحي ايران پيدا شده ،اخيراً در مازندران و گيلان نيز پيدا كرده اند .از آثاري كه در اين غارها يافته اند پيداست كه مردم آن زمان ،خوراك خود را از شكار بدست مي آوردند و چون هنوز وسايلي براي شكار نداشتند ،براي شكار بيشتر به حيله متوسل ميشدند

وسايلي كه داشته اند عبارت بوده اند از چكشهاي سنگي ،تبر دستي و تبري كه دستة چوبي شكافدار داشته و اين ابزارها را از سنگ درست ميكرده اند و با سنگ ديگر ناهمواري هايي آنهارا از ميان ميبردند .

ادامه نوشته

اماکن تاریخی _ دزفول

 

برخي آثار كشف شده در اين شهر متعلق به دوران قبل از ميلاد می باشدكه بازگو كننده قدمت ديرين اين شهر مي باشد

دزفول شهر کهن

دزفول شهر تمدن‌هاست. جای پای معماری ساسانی و بيزانس و روم شرقی را می‌توان در دزفول يافت.

دزفول مكانی بوده برای تبادل فرهنگ‌ها. شهری كه در آن روزگاری، رومی‌ها می‌زيستند و بر روی رودخانه‌اش سد ساختند.

در معماری خانه‌های كوچك دزفول، از سبك مسجد ايرانی گرفته تا كليسای رومی و از مكتب ساسانی گرفته تا يونانی همه را می‌توان ديد. شهری با بافت فشرده كه گويی مردمش طاقت دوری از هم را نداشتند كه خانه‌هايشان از سه طريق پشت‌بام، كوچه و زيرزمين به هم راه داشته.

اينجا سرزمينی است كه در آن پرتقال و خرما و موز در كنار هم می رويند. بايد در كوچه‌هايش گشت، منظره ديوارهايش را ديد، روبه‌روی هر دری ايستاد و سر را تا جايی بالا برد كه در آنجا ديوار و آسمان همديگر را ملاقات می‌كنند و آنگاه گوش سپرد به همه نجواهای شهر. بايد داخل خانه‌ها شد و سرک كشيد  به شواوان‌ها (شوادون به زبان محلی).

راهی زيرزمينی و دور و دراز كه گاهي از كنار رودخانه دز سردرمي‌آورد و بيشتر اوقات از خانه همسايه. اين راه زيرزمينی پناهگاه  مردم دزفول بود در زمان بمباران هوايی.

وقتی در كوچه‌های دزفول راه می‌روی، اگر هم تنها باشی، گويی تنها نيستی. در هر پيچی از كوچه، كوچه هم با تو می‌پيچد و چشم به آسانی و نرمی می چرخد.

دزفول را در زمان ساسانيان به صورت يك دژ و براي محافظت از پل رودخانه دز استوار كردند و به همين دليل كالبد شهر شديداً فشرده است و تمام خانه‌های ناحيه قديمی شهر بر زمين‌های كوچكی احداث شده‌اند.

دزفول از معدود شهرهای ايران است كه در معماری آن، آجر پخته به وفور به كار برده شده و گذشته از آنكه ديرپايی آن را باعث شده، اصالت و وقار خاصی نيز به آن بخشيده است.

 

قديمي ترين پل جهان در دزفول با گذشت بيش از 10 قرن از ساخت آن همچنان سالم و با دوام محل تردد عابرين و خودروهای سواری است...

ادامه نوشته

اماکن تاریخی _ اهواز

سد اهواز قدیم

شادروان یا سد اهوازقدیم اندکی پایین ترازشهراهوازروی سنگهای بستررود کارون ساخته شده بود که آب کارون پشت آن انباشته می شد و جریان آب از طریق سه دریچۀ آن به وسیلۀ نهرهایی اراضی و کشتزارهای کرانه های چپ و راست رودخانه را آبیاری می کرد . تاریخ شکستن شادروان اهواز هر چند درجایی دقیق نوشته نشده ، ولی می توان آنرا در میانۀ نیمۀ آخر سدۀ5 تا نیمۀ اول سدۀ6هـ.ق.دانست .توربین آنها با فشار ریزش آب از شادروان می گردیده وبا آنها در جویهایی کومش مانند آب می ریخته اند تا از آن راه به باغچه های شهر خوزستان بازار و «هرمزداردشیر» که کوی شمالی شهر اهواز کهن بوده برسد .کوی هرمزداردشیردر شمال کانال کارشناسان افتاده بوده است.  

معماری و چغازنبیل

 

یکی از معـماریهای مهـم ایران مربوط است به قرن 13 قـبل از میلاد؛ معـبد چـغـازنـبـیل ( 1250 قبل از میلاد ) است که در کنار رودخانهً کرخه در استان خوزستان در جنوب ایران قرار گـرفـته است. این معـبد بوسیله "هـونـتاش هـوبان" پادشاه ایلام بر روی خرابه های شهر باستانی "دور - آنـتـش" ساخته شده بود.
این معـبد نشانگـر اوج و شکوه معـماری در آن دوره است. این بـنا بصورت چـهـارگـوش و به صورت یک ساخـتمان پـنج طبقه است، که هـر طبقه از طبقه قـبلی کوچکـتر است و نمائی بصورت مخروطی را نشان می دهـد. معـبد اصلی در آخرین طـبـقـه ساختـه شده بود. موادی که در ساختمان این معـبد بکـار رفـته است، بـیـشـتر از آجرهـای پـخـته لعـاب دار هـمراه با ساروج بـسیار قـوی بوده است.

گـنـبد غـربی معـبد چـغازنـبـیل که بصورتی ماهـرانه ساخته شده بود هـنوز هـم پس از گـذشت سـه هـزار سال از تاریخ آن بصورتی عـجـیب و حیرت آور در وضعـیتی خوب بسر می برد. ساخـتـن طاقـهـای هـلالی شکـل برروی راهـروهـا و پـلـکـان هـای داخل معـبـد نـشـانگـر مـوفـقـیت فوق العـاده و شگـفت آور معـماری در ایران باستان است. چـیـزی که باعـث تعـجب و شوک بـسیار در معـماری چـغـازنبـیل است، اینکه ابـتـکار هـنـرمندان آن دوره در اخـتراع و ساختـن یک سیستم جدید که آب آشامـیدنی ساخـتمان را تهـیه می کرده است. آب تسویه شده بوسیله عبادتـگـران و پـرستـشگـران و ساکـنین آن منطقه مورد استـفاده قرار می گـرفت.

چغازنبیل4

معبد زیگورات چغازنبیل و انفجارهای اکتشاف نفت

سال ۸۴ نیز شاهد یکی دیگر از شگفت انگیز ترین اقدامات وزارت نفت در ایران بودیم.این وزارتخانه با بکار گذاشتن چندین دینامیت در محوطه ی باستانی زیگورات که در لیست ثبت شده ی یونسکو نیز قرار دارد به قصد اکتشافات نفتی خطری شرم آور را در این محوطه ی ۳۵۰۰ ساله رقم زد.در این مکان نخستین تصفیه خانه ی آب دنیا کاشیکاری های نخستین در جهان دربهای شیشه ای و طراحی شگفت انگیز ایرانی وجود دارد.

بردنشانده پرستشگاهی در مسجدسلیمان

بردنشانده يكي از آثار باستاني موجود در حوالي شهرستان مسجدسليمان است كه در مسير اين شهر به سد شهيد عباسپور ( سد رضاشاه سابق ) واقع است . اين تپه باستاني در نوع خود بي نظير است و خصوصياتي منحصر به فرد دارد .

ادامه نوشته

چغازنبیل3

داخلي. فرهنگي. ميراث. گردشگري.

محوطه تاريخي "چغازنبيل" در جنوب غربي ايران، استان خوزستان و در ‪۳۵‬ كيلومتري شهر باستاني شوش قرار گرفته است.

اين محوطه كه شامل شهر كهن "دور اونتاش" مي‌باشد، در اوايل قرن ‪ ۱۳‬قبل از ميلاد توسط پادشاه ايلامي "اونتاش نپير" در نزديكي رود دز ساخته شد.

"دورانتاش" به معناي قلعه اونتاش مي‌باشد و در برخي از متون ميخي شهر "ال اونتاش" ذكر شده كه به معني شهر اونتاش است.

در مركز شهر نيز معبد عظيمي به صورت مطبق بنا شده كه امروزه دو طبقه از آن هنوز پابرجاست و موسوم به "ذيقورات يا ذيگورات" مي‌باشد كه به دو تن از خدايان بزرگ ايلاميان يعني "اينشوشا" و "نپيريشا" اهدا شده است.

معبد چغازنبيل بزرگترين اثر معماري برجاي مانده از دوران اسلامي‌است كه تاكنون شناخته شده است.

دور تا دور "ذيگورات" چغازنبيل را ديواري احاطه كرده كه در مجاورت آن معابدي براي خدايان "كربريشا" ، "ايشني كرب" و "هومبان" بنا شده است.

زيگورات چغازنبيل ساختمان بزرگي كه به گونه هرم، پله پله شده و هر پله و طبقه آن، بر روي طبقه پايين تر قرار گرفته است.

بناهاي شهر از خشت و آجر ساخته شده‌اند و با وجود قدمت بسيار هنوز بخش زيادي از آنها برجاي مانده‌اند.

در نماي بناهاي موجود در محوطه چغازنبيل آجرهاي كتيبه‌داري با خطوط ميخي ايلامي برجاي مانده است .

متن‌هاي خط ميخي اين آجرها نام سازنده زيگورات و همچنين نام خداي بزرگ ايلامي "اين شوشيناك" ديده مي‌شود.

ادامه نوشته

چغازنبیل

     
رمز گشايي لعاب فيروزه اي در چغازنبيل
 
 

باستان شناسان و كارشناسان با بررسي و مطالعات آزمايشگاهي روي آجرهاي لعاب دار چغازنبيل توانستند روش توليد لعاب فيروزه اي را رمزگشايي كنند.

زيگورات چغازنبيل يكي از مهمترين بناهاي به جا مانده از حكومت عيلاميان است كه در 3200 سال پيش به دستور انتاش گال پادشاه عيلامي ساخته شده است.

در حال حاضر 47 آجر لعاب دار در سطح محوطۀ باستاني چغازنبيل و با رنگهاي فيروزه اي، سفيد و سياه وجود دارد. بررسي ها نشان مي دهد كه عيلامي ها همچون حالا براي توليد لعاب فيروزه اي از اكسيد مس استفاده مي كرده اند. اكسيد مسي كه شواهد آن از جمله سرباره ها و كورهها پيش از اين به دست آمده است. به اعتقاد كارشناسان، بررسي و رمز گشايي نحوۀ توليد لعاب مي تواند اطلاعاتي را درزمينۀ صنعت و هنر در دورۀ عيلامي در اختيار كارشناسان قرار دهد.

پروژۀ حفاظت و مرمت چغازنبيل به صورت مشترك با همكاري يونسكو و كشور ژاپن درحال اجراست. زيگورات چغازنبيل در چند كيلومتري شهر شوش در استان خوزستان قرار دارد. اين محوطه يكي از منحصر به فرد ترين محوطه هاي باستاني در جهان است و در سال 1357در فهرست آثار جهاني يونسكو به ثبت رسيده است.

 

                                                                                                                                                                                

 

 

ادامه نوشته